De omgevingsvergunning nadert: Een stand van zaken na de publicatie van het basisdecreet



Lawyer

De invoering van de omgevingsvergunning in Vlaanderen komt weer een stap dichterbij. Op 23 oktober 2014 werd het decreet van 25 april 2014 betreffende de omgevingsvergunning in het Belgisch Staatsblad gepubliceerd. De inwerkingtreding van dit kaderdecreet laat wel nog even op zich wachten, aangezien er momenteel wordt gewerkt aan de uitvoeringsbesluiten. De volledige inwerkingtreding zou pas worden verwacht tegen 2016. Toch blikken we al even vooruit op deze ingrijpende wijziging in het Vlaamse vergunningenbeleid. Welke impact zal de omgevingsvergunning op uw project hebben?

Wat is de omgevingsvergunning?

De omgevingsvergunning integreert de stedenbouwkundige vergunning, de milieuvergunning en de verkavelingsvergunning. Deze nieuwe vergunning is nodig voor de realisatie van een ‘project’. Dit wordt gedefinieerd als ‘het geheel waarbij zowel stedenbouwkundige handelingen als de exploitatie van ingedeelde inrichtingen of activiteiten, of minstens een van die elementen, dan wel het verkavelen van gronden, onderworpen zijn aan de vergunnings- of meldingsplicht’. Concreet betekent dit dat u voor een project slechts één aanvraag zult moeten indienen. Daarop zal één geïntegreerd onderzoek plaatsvinden, waarna een globale vergunning of afwijzing volgt. De bevoegde administratie zal dus zowel de stedenbouwkundige als de milieuaspecten van een project in één keer beoordelen. Nu gebeurt dit nog in het kader van een aparte stedenbouwkundige vergunning en milieuvergunning. Juridische problemen als gevolg van de koppeling van de milieu- aan de bouwvergunning vervallen dan ook.

De procedure voor het bekomen van een vergunning wordt dus substantieel vereenvoudigd en versneld (in het bijzonder wanneer meerdere vergunningen noodzakelijk zijn voor een project). Dit zou de administratieve last aanzienlijk moeten reduceren en de rechtszekerheid en uniformiteit verhogen.

Belangrijk is wel dat het decreet op de omgevingsvergunning enkel de vernieuwde procedure en benaming vastlegt. Dit betekent dat het Vlaams Decreet op de Ruimtelijke Ordening en (de bijlagen bij) het Vlaams Reglement betreffende de milieuvergunning nog steeds bepalen wat al dan niet vergunningsplichtig is. Die reglementering blijft dus bestaan en moet nog steeds geconsulteerd worden vooraleer u een project opstart en een aanvraag voor een vergunning indient.

Op welke projecten is de omgevingsvergunning van toepassing?

Het decreet is van toepassing op alle projecten die onderworpen zijn aan de vergunningsplicht of aan de meldingsplicht voor:
- stedenbouwkundige handelingen;
- het verkavelen van gronden;
- milieuvergunningen (klasse I en klasse II);
- meldingsplichtige handelingen (klasse III en/of stedenbouwkundige handelingen waarvoor meldingsplicht geldt).

Voordelen van de vernieuwde procedure

Behalve dat er slechts één procedure moet worden doorlopen, wordt die procedure ook versneld en vereenvoudigd. Bovendien zijn er meer flexibele mogelijkheden voor overleg en wijzigingen vooraf en tijdens de behandeling van de aanvraag.

Sneller

Er is tijdwinst doordat er verschillende procedures wegvallen, maar ook door de beperkte proceduretermijnen. De bevoegde administratieve dienst moet beslissen over de vergunningsaanvraag:
- binnen 105 dagen bij de gewone procedure en binnen 120 dagen als advies vereist is;
- binnen 60 dagen bij de vereenvoudigde vergunningsprocedure. Deze geldt onder meer voor:
       o minder omvangrijke projecten met weinig impact op de naaste omgeving;
       o projecten van tijdelijke aard;
       o beperkte uitbreidingen van reeds vergunde projecten.

Deze termijnen beginnen te lopen vanaf de beslissing tot ontvankelijkheid van de aanvraag. Die beslissing neemt het bevoegde bestuur binnen 30 dagen na indiening.

Wilt u beroep aantekenen tegen een (geweigerde) vergunningsbeslissing, dan moet dat gebeuren binnen een termijn van 30 dagen.

Eenvoudiger

Afhankelijk van de omvang van het project moet u de aanvraag indienen op gewestelijk, provinciaal of gemeentelijk niveau. Dit wordt nog verder afgelijnd in de uitvoeringsbesluiten. Soms is er advies vereist. Ofwel geeft de provinciale omgevingscommissie dit advies aan het college van burgemeester en schepenen en aan de bestendige deputatie van de provincie, ofwel adviseert de gewestelijke commissie de Vlaamse Regering, afhankelijk van de instantie die de vergunning verleent. Het doel van deze adviezen is de kwaliteit van de vergunningsverlening te verhogen.

Administratief beroep tegen gemeentelijke beslissingen moet u in eerste aanleg instellen bij de deputatie van de provincie. Tegen beslissingen van de provinciale overheid tekent u beroep aan bij de Vlaamse regering. Als alle mogelijkheden van het georganiseerd administratief beroep uitgeput zijn, dan kunt u nog binnen een termijn van 60 dagen een schorsings- of vernietigingsprocedure instellen bij de Raad voor Vergunningsbetwistingen. Die raad wordt voortaan ook bevoegd om te oordelen over de milieurechtelijke aspecten.

Flexibeler

De omgevingsvergunning is door de overheid in het leven geroepen om op een efficiëntere manier vergunningen te verlenen. Dit zijn de belangrijke innovaties:

- Voordat u een aanvraag indient, kunt u uw project al voorleggen aan de bevoegde administratie voor een bespreking. Op basis daarvan kunt u het projectvoorstel bijsturen vooraleer u het formeel indient, om de slaagkans van uw aanvraag te verhogen.
- Ook na het openbaar onderzoek kunt u nog bepaalde wijzigingen aan de aanvraag doen om tot een positieve beslissing te komen, zonder de aanvraagprocedure volledig opnieuw te moeten beginnen.
- Tijdens de procedure kan de bevoegde administratie zelf bepaalde onregelmatigheden rechtzetten, bijvoorbeeld door een nieuw advies in te winnen.

Vergunning van onbepaalde duur

De omgevingsvergunning geldt voor onbepaalde duur, terwijl dat vroeger enkel het geval was voor de stedenbouwkundige vergunning. Een milieuvergunning werd volgens de oude regelgeving slechts voor maximaal 20 jaar verleend. Enkel in uitzonderlijke, door de overheid gemotiveerde omstandigheden kan de omgevingsvergunning een tijdelijk karakter krijgen.

Ondanks de onbepaalde duur van de omgevingsvergunning kan ze wel door de bevoegde overheid worden bijgesteld, ofwel ambtshalve ofwel op initiatief van een belanghebbende. Ook is het mogelijk om regularisatievergunningen aan te vragen, d.w.z. omgevingsvergunningen die tijdens of na de uitvoering van vergunningsplichtige projecten worden afgeleverd, mits dit project voldoet aan de geldende stedenbouw- en/of milieukundige reglementering.

Handhaving

Op 24 april 2014 werd naast het kaderdecreet over de omgevingsvergunning ook een decreet over de handhaving ervan aangenomen. Ook de reglementering en procedure voor de handhaving zullen gewijzigd worden. Het beter uitgebouwde handhavingskader van het milieurecht heeft hiervoor als voorbeeld gediend. De wijzigingen in verband met de handhaving zullen tegelijk met het decreet over de omgevingsvergunning in werking treden. In een latere nieuwsbrief gaan we nader in op het gewijzigde handhavingsbeleid.