Het waardevolle van advocatuur. Waarden als kaarsjes op een verjaardagstaart




Ons kantoor bestaat dertig jaar. Op 1 januari 1988 startten wij – Rik Crivits & Chris Persyn – een eigen advocatenkantoor te Brugge met als evidente naam ‘Crivits & Persyn’. We waren twee jonge advocaten en bij ons team hoorde nog één deeltijds assistente. Van bij de aanvang legden we onze focus op juridische dienstverlening aan ondernemers. We boden hen onze kennis aan van ondernemingsrecht en sociaal recht, beide in ruime zin.

Op 1 januari 2018 is het kantoor Crivits & Persyn uitgegroeid tot drieëndertig medewerkers: vijfentwintig advocaten, een office manager, twee paralegals en vijf assistentes. De focus is dezelfde gebleven, maar de dienstverlening is uitgebreid met een praktijkgroep Vastgoed- en verzekeringsrecht en een praktijkgroep Administratief recht. Het beroep van advocaat en de manier waarop we dat beroep uitoefenen, transformeerde in die dertig jaar. Daarover willen we het even hebben.
 

Meer advocaten, meer vrouwen, meer samenwerking

Toen wij dertig jaar geleden van start gingen, telde de Brugse balie bij benadering 250 advocaten, in 2018 zijn dat er 650. In België waren er in 1988 ongeveer 8500 advocaten, vandaag 19.500. Er zijn vooral veel meer vrouwen advocaat. De instroom van nieuwe stagiairs-advocaten is zelfs vooral vrouwelijk. Ons kantoor volgt die evolutie: onze advocaten zijn voor 50% vrouwelijk en de totale kantoorbevolking voor 60%. Dat juichen we uiteraard toe. We onderschrijven de visie die Jack Ma, de oprichter van e-commercegigant Alibaba, recent in Davos verkondigde: in een dienstenbedrijf heb je veel vrouwen nodig of je komt er niet. Vrouwen stellen vaker de klant centraal, wat onze prioriteit is, aldus Jack Ma. Het is ook onze prioriteit, aldus Crivits & Persyn.

In 1988 was het eenmanskantoor voor advocaten nog de norm, nu is dat de samenwerking in groepsverband, in zeer veel gradaties van intensiteit, omvang en specialisatie. Wij zijn overtuigde voorstanders van de meerwaarde van samenwerking. We gaan ervoor in de volle zin van het woord, zodat het succes van één van ons even goed het succes van allen is. Zo kunnen we elkaar versterken in de dienstverlening aan onze cliënten. In 1988 noemden we onze materies sociaal recht en ondernemingsrecht specialisaties. Nu zijn deze materies eerder gemeengoed van multiservicekantoren. We onderscheiden ons toch door de niches waarop we ons toeleggen, zoals Arbeidsveiligheid, Sociale inspectie, Vereffening van deficitaire vennootschappen, Fusies van vzw’s, Appartementsrecht, Overheidsopdrachten,…

Juridisch advies korter op de bal door digitalisering

De digitalisering beïnvloedde de werking van advocatenkantoren en zal deze in de toekomst zonder twijfel verder transformeren. Al in 1988 waren we ervan overtuigd dat we die evolutie niet mochten negeren. Crivits & Persyn was een van de eerste kantoren in Brugge waar zowel de advocaten als de secretaresse over een eigen computer beschikten, een Schneider Joyce / Amstrad met groen scherm, diskettes en bijbehorende matrixprinter, vandaag ongetwijfeld een collector’s item. Door de digitalisering en het internet is er vandaag veel meer juridische informatie snel bereikbaar en wordt er veel meer en veel sneller schriftelijk gecommuniceerd. Die twee zaken hebben in ieder geval tot twee tegengestelde fenomenen geleid.

Enerzijds is de juridische argumentatie van advocaten in procedures veel omstandiger geworden. Knippen en plakken maakt het eenvoudig om eigen teksten en teksten van anderen te reproduceren. De essentie dreigt hierdoor moeilijker zichtbaar te zijn.

Het juridisch advies daarentegen werd korter. Wie in een e-mail advies vraagt, wil een antwoord dat snel en to the point is. Er is zelden vraag naar een lang uitgewerkt en onderbouwd advies, al wil niemand een verkeerd advies. De essentie primeert en de onderliggende redenering blijft op de achtergrond.

Door de veelheid van digitale correspondentie is het zo goed als onmogelijk geworden om volledige papieren dossiers bij te houden. Het omgekeerde, alle dossiers volledig digitaal bijhouden, is de enige optie. De gegevens zijn hierdoor ook beter doorzoekbaar.

Verder zijn de eerste versies van juridische chatbots in 2017 op de markt gekomen. Men noemt ze bètaversies en ze zijn nog niet bijzonder performant. Juridisch denken is immers ook een kwestie van juridische vragen stellen en dus van vragen die helemaal niet juridisch klinken, begrijpen en hertalen. Nuttig juridisch advies is vooral ook strategisch advies, wat bijzonder moeilijk te automatiseren is. Het beroep van advocaat zal dus niet verdwijnen.

Minder procedures

Een laatste evolutie die we vaststellen, is de terugloop van procedures. In ons land wordt traditioneel veel geprocedeerd. In vergelijking met onze buurlanden is procederen bij ons goedkoop. De gerechtskosten zijn relatief beperkt en de advocaten – geloof het of niet – zijn relatief goedkoop. Voor de minst begoeden is er trouwens een goed uitgewerkt systeem van gratis juridische bijstand. De overheid wil echter de rechtbanken ontlasten.

Onbetwiste schuldvorderingen invorderen in een B2B-relatie kan nu makkelijk buiten de rechtbank. Bij de rechtbank van koophandel leidt dit tot veel minder nieuwe zaken. Er zijn nog geen statistieken, maar waarschijnlijk – en geschat op basis van de raadpleegbare zittingslijsten – gaat het om meer dan 50% minder nieuwe dossiers.

Ook ondernemingen procederen minder. Procederen duurt te lang en het resultaat is te onzeker. Verzekeraars regelen vandaag veel meer dossiers buiten de rechtbank. Door deze evoluties komen aan de ene kant geschillen uit de privésfeer met eerder beperkte financiële inzet en aan de andere kant grotere, principieel of geldelijk belangrijke dossiers van ondernemingen voor de rechtbank. Ondernemingen vragen ons vandaag in de eerste plaats om advies, vervolgens om bijstand bij contractvorming en proberen procedures meer dan vroeger te vermijden door onderhandelingen. De bemiddeling staat nog in haar kinderschoenen, maar is een goede methodiek om onderhandelde oplossingen van juridische conflicten te bekomen. De overheid, niet alleen de minister van Justitie maar ook sommige rechtbanken, stimuleert de toepassing ervan steeds meer. Ook bij onderhandelingen en bemiddeling verlenen wij bijstand, veel meer dan in onze beginjaren.

Onze waarden blijven tijdloos

In die beginjaren hadden wij een aanvoelen van hoe het moest. We hadden een niet sterk gearticuleerde gemeenschappelijke visie op hoe we advocaat wilden zijn. Pas veel later hebben we die visie in huiswaarden benoemd. Ook dat benoemen van (ideële) waarden van ondernemingen is eigen aan de tijd. De waarden waar Crivits & Persyn voor staat, zijn in die dertig jaar onveranderd gebleven: samen, oplossingsgericht en helder.